Στο μουσικό σχολείο Τρικάλων το πρόγραμμα «Γνωρίζοντας τη διαστημική μας γειτονιά» είναι πια θεσμός. Σκοπός του είναι να γνωρίσει στους μαθητές στοιχεία από το αντικείμενο της Αστρονομίας (ένα γνωστικό αντικείμενο που τα τελευταία χρόνια έχει κυριολεκτικά εξοβελιστεί από τα σχολεία της πατρίδας μας). Κι επειδή Αστρονομία χωρίς αστροπαρατήρηση δεν γίνεται, νάμαστε στην αυλή του σχολείου μας αμέσως μετά τη δύση του ήλιου την Κυριακή 15 Μαρτίου. Μαθητές και μαθήτριες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα, μαζί με αρκετούς από τους γονείς τους, προσέρχονται στο σχολείο καθοδηγούμενοι από τη δίψα τους για γνώση. Οι καιρικές συνθήκες δείχνουν μοναδική ευκαιρία μέσα στην αστατοσύνη του καιρού των προηγούμενων ημερών, ένας αρκετά καθαρός ουρανός γεμάτος κάθε λογής αστέρια μας περιμένει και ο υπογράφων συντονιστής του προγράμματος αναλαμβάνει την ξενάγηση.
Ο Δίας είναι το τέταρτο σε λαμπρότητα ουράνιο αντικείμενο κι έτσι αρχίζει να φαίνεται πριν φανούν τα υπόλοιπα αστέρια. Η παρατήρησή μας ξεκινά μ’ αυτόν. Χάρη στο κατοπτρικό τηλεσκόπιο μπορούμε να παρατηρήσουμε τον μεγαλύτερο πλανήτη του ηλιακού μας συστήματος μαζί με τους τέσσερεις πιο γνωστούς δορυφόρους του και αισθανόμαστε λίγο και σαν τον Γαλιλαίο που (όντας ο πρωτοπόρος της παρατήρησης του ουρανού με τηλεσκόπιο) πρώτος αυτός τους είχε εντοπίσει τέσσερεις αιώνες πριν.
Καθώς αρχίζει να σκοτεινιάζει και λίγο πιο δεξιά αναγνωρίζουμε τον πιο φωτεινό αστερισμό στο βόρειο ημισφαίριο: τον Ωρίωνα. Στη μυθολογία είναι ο πιο δεινός κυνηγός κι έτσι ακολουθείται πάντα από τα δυο σκυλιά του, το καθένα με ένα λαμπρό αστέρι: τον Σείριο στον μεγάλο και τον Προκύωνα στον μικρό. Στα δεξιά του ο αστερισμός του Ταύρου με τον λαμπρό πορτοκαλί – κόκκινο Λαμπαδία στο μάτι του και λίγο πιο κει οι όμορφες κόρες του Άτλαντα της μυθολογίας, οι Πλειάδες.
Δεν γίνεται να μην αναφερθούμε στην περισσότερο αναγνωρίσιμη εικόνα στον ουρανό: τη χαρακτηριστική «κατσαρόλα» στον αστερισμό της μεγάλης άρκτου. Ευκαιρία λοιπόν να εξηγήσουμε πώς εντοπίζουμε τον Πολικό αστέρα ανάλογα με τη θέση της «κατσαρόλας» στις διάφορες εποχές του χρόνου – ένα πρώτο «μάθημα» προσανατολισμού. Σταθήκαμε για λίγο στη μεγάλη άρκτο για να δοκιμάσουμε και την οπτική μας οξύτητα στη «δοκιμή» των αρχαίων Ελλήνων και τα αποτελέσματα ήταν πραγματικά πολύ καλά.
Η ξενάγηση στη ουράνια γειτονιά των αστεριών συνεχίζεται: βρίσκουμε την Κασσιόπη (με το χαρακτηριστικό σχήμα W), τον αστερισμό των Διδύμων (στ’ αλήθεια, εκεί στον ουρανό, ο Κάστορας και ο Πολυδεύκης είναι για πάντα δίπλα – δίπλα) και τον αστερισμό του Λέοντα με τον λαμπρό Βασιλίσκο στα πόδια του. Και αφού είδαμε τον Ταύρο, τους Δίδυμους και τον Λέοντα, ευκαιρία να πούμε και δυο λόγια για τους αστερισμούς του ζωδιακού κύκλου.
Η ώρα έχει περάσει, η ψύχρα αρχίζει να γίνεται ενοχλητική, αλλά κανείς δεν θέλει να τελειώσει η βραδινή μας δράση. Οι εντυπώσεις όλων είναι εξαιρετικές. Τελικά όμως αποφασίζουμε ότι είναι ώρα να ανανεώσουμε το ραντεβού μας για την επόμενη φορά που οι καιρικές συνθήκες θα είναι με το μέρος μας.
Πολλές ευχαριστίες στο συνάδελφο κ. Παύλο Πάλλα για τη βοήθειά του στη βραδιά και τη φροντίδα της φωτογράφησης.
Θεοφάνης Καρούτης
